شنوایی، یکی از حواس حیاتی انسان است که نقش مهمی در برقراری ارتباط، یادگیری و تجربه دنیای اطراف ایفا می‌کند. کاهش توانایی شنیدن یا کم‌شنوایی، نه تنها بر کیفیت زندگی روزمره تأثیر می‌گذارد، بلکه می‌تواند رشد اجتماعی، عاطفی و شناختی افراد را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

 

علل کم‌شنوایی متعدد و متنوع‌اند؛ از عوامل ژنتیکی و آسیب‌های مادرزادی گرفته تا بیماری‌ها، صدمات محیطی، نویزهای بلند، داروهای خاص و حتی فرآیند طبیعی پیری. شناخت دقیق این عوامل، گام نخست در پیشگیری، تشخیص به موقع و مدیریت مؤثر کم‌شنوایی است.

علل کم شنوایی یا دلایل کم شنوایی چیست؟

 مواجهه مداوم با سروصدا بلند

• مواجهه طولانی مدت با صدای بلند باعث کاهش شنوایی دائمی می شود.مانند مته کاری و یا کار در باند فرودگاه هواپیما. 
• وسایلی مانند موتور سیکلت ها و ابزارهای برقی نیز به شنوایی آسیب می زنند.
• اگر امکان دارد از این فعالیت های پر سروصدا دوری کنید و یا در بین کار استراحت کنید
• از وسایل محافظ گوش مثل گوش بند یا گوشی ایمنی در محل کار استفاده کنید.

پیشنهاد مطالعه : وزوز گوش

 

تغییرات فشار و یا ضربه به گوش

• برخورد ضربه شدید به سر می تواند باعث جابجایی استخوان های گوش میانی یا آسیب اعصاب و در نتیجه کاهش دائمی شنوایی گردد.
• تغییرات ناگهانی در فشار محیط مثل پرواز کردن با هواپیما و یا غواصی زیر آب می تواند به پرده گوش، گوش میانی یا گوش داخلی آسیب برساند و باعث کاهش شنوایی گردد.
• آسیب پرده گوش معمولا طی چند هفته بهبود می یابد.
• در موارد خطرناک آسیب گوش داخلی، ممکن است نیاز به عمل جراحی باشد.
• فرو کردن گوش پاک کن یا وسایلی مشابه آن به داخل گوش، کار اشتباهی است. 

انجام این کار می تواند باعث پاره شدن پرده گوش و آسیب دائمی آن شود.

 مصرف دارو

 

• مصرف برخی داروها باعث کاهش شنوایی می شود که شامل برخی آنتی بیوتیک ها و داروهای ضد سرطان است.
• اغلب در طی مصرف این نوع داروها، شنوایی بیمار توسط پزشک کنترل می شود، اما در برخی موارد، کاهش شنوایی دائمی است.
• مصرف مداوم آسپیرین، داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی و استامینوفن خطر ابتلا به کاهش شنوایی را افزایش می دهد.
• در برخی موارد با قطع مصرف دارو، شنوایی نیز بهبود می یابد.

 

بیماری های مزمن

• برخی بیماری های مزمن که مستقیما مربوط به گوش نیستند، باعث کاهش شنوایی می شوند. 
• برخی از این بیماری ها با قطع جریان خون به سمت گوش داخلی یا مغز چنین تأثیری را می گذارند.
• این بیماری ها شامل بیماری قلبی، سکته مغزی، فشارخون بالا و دیابت است. 
• بیماری های خود ایمنی مثل آرتریت روماتوئید نیز با برخی انواع کاهش شنوایی مرتبط هستند.

 

تومورها و توده ها

• توده های غیر سرطانی مثل استئوما (ورم استخوان)، برآمدگی استخوانی و پولیپ های خوش خیم می توانند کانال گوش را ببندند و کاهش شنوایی رخ دهد.
• در برخی موارد، درآوردن توده باعث بهبود شنوایی می شود.
•  آکوستیک نوروما (Acoustic neuroma) یک نوع تومور است که روی عصب شنوایی و حفظ تعادل در گوش داخلی رشد می کند.
• عدم تعادل بدن، بی حسی صورت و زنگ زدن گوش نیز از مشکلات ایجادشده هستند. 
• درمان این تومورها و توده ها، گاهی اوقات مقداری از شنوایی را حفظ می کند.

 

صدای بلند مواد منفجره

• صدای ناشی از انفجار ترقه و مواد محترقه باعث کاهش شنوایی می شود، مثل مواد منفجره در زمان جنگ و یا ترقه های چهارشنبه سوری.
• صداهای انفجاریباعث پارگی پرده گوش و یا آسیب گوش داخلی می شوند.
• تأثیر صداهای انفجاری می تواند فورا دیده شود و باعث آسیب دائمی و کاهش شنوایی گردد.

 

صدای بلند موسیقی و آواز و زنگ زدن گوش

• مواجهه طولانی مدت با هر نوع صدای بلند بیشتر از 85 دسی بل می تواند باعث آسیب شنوایی گردد. زنگ زدن گوش بعد از این صداها می تواند چند ساعت، چند روز، چند هفته و یا برای همیشه ادامه داشته باشد.
• برای جلوگیری از آسیب یا کاهش شنوایی، از قالب گوش استفاده کنید و میزان مواجهه خود را با این صداها کم نمایید.

 

هدفون ها

آیا هنگام گوش دادن به آهنگ و موسیقی با هدفون، صدای آن را دیگران می شنوند؟ در این صورت معلوم می شود صدای موسیقی شما خیلی زیاد است. گوش دادن به آهنگ بلند از طریق هدفون باعث تغییرات موقتی یا دائمی در شنوایی می شود.

• هر چقدرصدای هدفون بلندتر باشد و مدت زمان گوش دادن طولانی تر باشد، خطراتی که شنوایی را تهدید می کنند، بیشتر است.
• برای جلوگیری از آسیب شنوایی، صدای آهنگ را کم کنید و مدت زمان کوتاهی در حدود 45 دقیقه در روز به آهنگ گوش کنید.

 

تجمع جرم در گوش

جرم گوش، مجرای گوش را از گزند آلودگی ها و میکروب ها حفظ می کند. اما این جرم می تواند روی هم انباشته و سفت شود. در این صورت مجرای گوش را می بندد و میزان شنوایی را کم می کند.

• هم چنین باعث درد گوش و احساس سنگینی و گرفتگی در گوش می شود.
• آیا فکر می کنید جرم در گوش شما جمع شده است؟ برای خارج کردن جرم گوش از گوش پاک کن و یا هر وسیله دیگری مثل سنجاق استفاده نکنید، بلکه با مراجعه به پزشک متخصص گوش و حلق و بینی آن را بیرون بیاورید.

پیشنهاد مطالعه : ساکشن گوش

 

بیماری دوران کودکی

بسیاری از بیماری های دوران کودکی باعث کم شنوایی می شوند. عفونت گوش باعث پر شدن مایع در گوش میانی و کاهش شنوایی می گردد که معمولا با رفع عفونت و مایع، شنوایی بهبود می یابد.

• برخی عفونت ها باعث آسیب گوش میانی یا داخلی و در نتیجه کم شنوایی دائمی می گردند.
• بیماری‌هایی که برروی شنوایی کودکان تأثیر می‌گذارند عبارتند از: زردی بالای خون، خفگی حین تولد،آبله مرغان، انسفالیت، آنفلوآنزا، سرخک،مننژیت و اوریون.
• واکسیناسیون سر موقع کودک، او را از ابتلای به خیلی از این بیماری ها حفظ می کند.
• پزشک متخصص اطفال به شما می گوید که چه واکسنی را و چه موقع به کودک خود تزریق کنید.

 

کم شنوایی مادرزادی

• برخی کودکان، کم شنوا به دنیا می آیند. اگر چه کم شنوایی مادرزادی ، ارثی است و زمینه خانوادگی دارد، ولی می تواند در اثر ابتلای مادر به دیابت و یا یک عفونت در زمان بارداری رخ دهد.
• اگرنوزاد نارس باشد و به دلایلی مثل آسیب در طی زایمان دچار کمبود اکسیژن شود، کم شنوایی بروز می کند. 

 

 افزایش سن

• با افزایش سن، میزان شنوایی شما کم می شود. حتی اگر در طول زندگی از گوش های خود به خوبی مراقبت کرده باشید، این مسئله اتفاق خواهد افتاد.
• معمولا کاهش شنوایی در اثر افزایش سن، به علت کاهش تدریجی سلول های موی گوش داخلی است. هیچ راهی برای جلوگیری از این نوع کم شنوایی
• وجود ندارد.
• اما روش های زیادی وجود دارد ( درمان های جدید کم شنوایی)که به شما کمک می کند بهتر بشنوید، مثلا استفاده از سمعک . با مراجعه به شنوایی شناس، از مشاوره ایشان بهره ببرید.

 

جمع بندی

کم‌شنوایی پدیده‌ای پیچیده و چندعلتی است که می‌تواند کیفیت زندگی، ارتباطات و فعالیت‌های روزمره افراد را به‌طور مستقیم تحت تأثیر قرار دهد. با آگاهی از علل محتمل آن و بررسی به موقع وضعیت شنوایی، می‌توان از پیشرفت مشکلات جلوگیری کرد و راهکارهای درمانی مناسب را به‌کار گرفت. پیشگیری، تشخیص زودهنگام و مراقبت مستمر، کلید حفظ سلامت شنوایی و تجربه کامل دنیای صداها است.

 

سوالات متداول درباره علل کم شنوایی

 کم‌شنوایی چیست و چرا اهمیت دارد؟

پاسخ:
کم‌شنوایی کاهش توانایی دریافت صداهاست که می‌تواند کیفیت ارتباطات، یادگیری و تجربه زندگی روزمره را تحت تأثیر قرار دهد. شناخت و پیشگیری از علل آن، به حفظ سلامت شنوایی و کیفیت زندگی کمک می‌کند.

---

صداهای بلند چگونه باعث کم‌شنوایی می‌شوند؟

پاسخ:
مواجهه مداوم با صداهای بلند بالای ۸۵ دسی‌بل، مانند ابزارهای برقی، موتور سیکلت، موسیقی با هدفون یا مواد منفجره، می‌تواند سلول‌های شنوایی گوش داخلی را آسیب دهد و موجب کاهش موقتی یا دائمی شنوایی شود. استفاده از محافظ گوش و کاهش مدت مواجهه، راهکار پیشگیری است.

---

 آیا ضربه یا تغییر فشار روی گوش باعث کم‌شنوایی می‌شود؟

پاسخ:
بله. ضربه شدید به سر می‌تواند استخوان‌های گوش میانی یا عصب شنوایی را آسیب دهد. تغییرات ناگهانی فشار محیط، مانند پرواز با هواپیما یا غواصی، نیز ممکن است پرده گوش یا گوش داخلی را دچار آسیب کند. برخی آسیب‌ها نیاز به درمان پزشکی یا جراحی دارند.

---

 مصرف داروها چگونه بر شنوایی تأثیر می‌گذارد؟

پاسخ:
برخی داروها مانند بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای ضدسرطان و مصرف مداوم آسپیرین یا داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی می‌توانند باعث کاهش شنوایی شوند. در بسیاری از موارد، کنترل توسط پزشک و قطع دارو به موقع می‌تواند از آسیب دائمی جلوگیری کند.

---

 بیماری‌های مزمن چگونه موجب کاهش شنوایی می‌شوند؟

پاسخ:
بیماری‌های مزمن مانند فشارخون بالا، دیابت، سکته مغزی یا بیماری‌های خودایمنی می‌توانند جریان خون به گوش داخلی یا مغز را کاهش دهند و شنوایی را مختل کنند. مدیریت این بیماری‌ها نقش مهمی در حفظ شنوایی دارد.

---

تومورها و توده‌ها چه نقشی در کم‌شنوایی دارند؟

پاسخ:
توده‌های خوش‌خیم مثل استئوما و پولیپ می‌توانند مجرای گوش را مسدود کنند. آکوستیک نوروما، نوعی تومور روی عصب شنوایی، ممکن است باعث زنگ زدن گوش، عدم تعادل و بی‌حسی صورت شود. درمان زودهنگام می‌تواند بخشی از شنوایی را حفظ کند.

---

 آیا جرم گوش می‌تواند باعث کم‌شنوایی شود؟

پاسخ:
بله. تجمع جرم گوش می‌تواند مجرای گوش را مسدود و شنوایی را کاهش دهد. همچنین باعث درد و احساس سنگینی گوش می‌شود. جرم گوش باید توسط پزشک متخصص و به روش ایمن خارج شود، نه با گوش پاک‌کن یا وسایل نوک تیز.

---

 کم‌شنوایی در کودکان به چه دلایلی رخ می‌دهد؟

پاسخ:
عفونت‌های گوش، بیماری‌های دوران کودکی مانند مننژیت، سرخک، اوریون و یا زردی شدید می‌توانند باعث کاهش شنوایی در کودکان شوند. واکسیناسیون به موقع و درمان سریع عفونت‌ها، خطر کم‌شنوایی را کاهش می‌دهد.

---

 کم‌شنوایی مادرزادی چیست و چه عواملی دارد؟

پاسخ:
برخی نوزادان به‌صورت مادرزادی کم‌شنوا به دنیا می‌آیند. عوامل ژنتیکی، ابتلای مادر به بیماری‌هایی مثل دیابت یا عفونت در دوران بارداری و مشکلات هنگام تولد، از جمله دلایل شایع هستند. تشخیص زودهنگام اهمیت بالایی دارد.

---

 آیا با افزایش سن کم‌شنوایی حتمی است؟

پاسخ:
بله. با افزایش سن، سلول‌های موی گوش داخلی به تدریج کاهش می‌یابند و شنوایی کاهش می‌یابد. گرچه نمی‌توان آن را کامل پیشگیری کرد، روش‌هایی مانند استفاده از سمعک و مشاوره با شنوایی‌شناس می‌تواند کیفیت شنیدن را حفظ کند.