تصور کنید در یک مهمانی شلوغ یا یک جلسه کاری مهم هستید؛ درست زمانی که سعی می‌کنید روی صحبت‌های طرف مقابل تمرکز کنید، ناگهان یک صدای سوت تیز و آزاردهنده در گوشتان می‌پیچد. این "فیدبک" مشهور، سال‌ها بزرگ‌ترین کابوس کاربران سمعک و البته چالش اصلی مهندسان شنوایی بوده است.

اما دورانِ ترس از نزدیک کردن تلفن به گوش یا در آغوش گرفتن عزیزان به پایان رسیده است. سیستم‌های مدرن حذف فیدبک، دیگر فقط یک "فیلتر" ساده نیستند؛ آن‌ها مانند یک رهبر ارکستر هوشمند عمل می‌کنند که قبل از اینکه گوش شما متوجه شود، صدای مزاحم را شناسایی و در کسری از ثانیه خنثی می‌کنند.

در این مقاله، به دنیای شگفت‌انگیز پردازش سیگنال سفر می‌کنیم تا ببینیم سمعک‌های امروزی چگونه بدون کاهش کیفیت صدا، سکوت و وضوح را به دنیای شما بازمی‌گردانند. اگر می‌خواهید بدانید هوش مصنوعی چگونه "سوت کشیدن سمعک" را به خاطره‌ای در گذشته تبدیل کرده است، این مطلب برای شماست.

 

سیستم حذف فیدبک سمعک کدامیک بهتر هستند؟

انواع سیستم حذف فیدبک سمعک ؟    

در کل 3 نوع سیستم فیدبک گیری (حذف سوت سمعک) وجود دارد.

 کاهش بهره سمعک

در این روش بهره سمعک برای فرکانس فیدبک یا کل فرکانس ها کاهش می یابد. که در شکل زیر آورده شده است:

این روش ساده ترین روش سیستم حذف فیدبک سمعک می باشد اما به شدت بر درک گفتار بیماران تاثیر می گذارد.

بیماران با کم شنوایی حسی عصبی به شدت به SNR بالا جهت درک مطلوب نیاز دارند.

ازاینرو کاهش بهره به کاهش SNR منجر می شود و این فاکتور منجر به نارضایتی شدید بیمار در درک صدای گفتاری می شود.

در این روش پس از شناسایی فرکانس فیدبک بهره در آن محدوده فرکانسی کاهش می یابد.

کاهش بهره و سایر روشهای حذف سوت سمعک به دو صورت عمل می کند روش استاتیک (ثابت) و اداپتیو (پویا).

روش استاتیک بشرح زیر است،

برای مثال اگر فرکانس فیدبک در سمعک فرکانس 4300 هرتز باشد سمعک بهره محدوده 4000 تا 4500 هرتز را کاهش می دهد که این روش سبب حذف فیدبک می شود اما معایب زیادی دارد چون همیشه کاهش بهره در یک محدوده فرکانسی وسیع صورت می گیرد. 

و درک سایر صداها را به واسطه کاهش SNR تحت تاثیر قرار می دهد.

همچنین اگر فرکانس فیدبک در 3600 هرتز باشد دیگر توانایی حذف سوت سمعک در آن محدوده فرکانسی را ندارد.در روش پویا، سمعک دائما فرکانس فیدبک را جستجو می کند. 

پس از شناسایی فرکانس فیدبک سمعک بهره را در آن محدوده کاهش می دهد.

این روش خود باز معایب کاهش بهره و SNR را دارد.

در افراد با افت شدید و بالاتر حتی کمترین تغییر در میزان بهره می تواند سبب کاهش قابل توجه درک بخصوص در محیط نویزی شود.

پیشنهاد مطالعه : وزوز گوش

 روش شیفت (جابجایی) فرکانسی در سمعک

در این روش فرکانس فیدبک حدود 5 الی 10 هرتز به سمت مناطق فرکانسی بالا یا پایین تر انتقال داده می شود. 

که گفته می شود این مقدار جابجایی برای کاهش نه حذف فیدبک کافی است.

در مطالعه Bennett و همکاران(1980) مشخص شد اگر جابجایی فرکانس به 30 هرتز می رسید می توانست به طور برجسته ای فیدبک را حذف کند اما این مقدار جابجایی فرکانسی سبب اعوجاج و تغییر شدید صدا می شد. 

و علت آن متاثر شدن ارتباطات هارمونیک صدای ورودی است. 

ازاینرو، این روش ماندگاری زیادی در سمعک نداشت.همچنین در مطالعه Egolf و David مشخص شد با افزایش ورودی چون احتمال فیدبک افزایش می یابددر نتیجه مقدار جابجایی فرکانس به منظور حذف موثر فیدبک باید بیشتر شود.

در استراتژی جابجایی فرکانسی در صورت وجود چندین فرکانس فیدبک باز هم امکان وقوع فیدبک وجود دارد،زیرا امکان دارد قله های انتقال داده شده باز هم بر روی فرکانس فیدبک بیفتد ازاینرو این روش در چنین فیدبک هایی بسیار ضعیف عمل می کنند.

در کل این روش چون نمی تواند به طور کامل فیدبک را حذف کند و در شدت های بالا نیاز به محدوده انتقال فرکانسی بزرگ تری دارد و این محدوده انتقال فرکانسی بزرگتر سبب دیستورشن زیادی در صدا می شود بنابراین روش مناسبی محسوب نمی شود.

 روش Feedback Cancellation (FBC) در سمعک

در این روش مدار سمعک فرکانس، دامنه و فاز سیگنال را جستجو می کند. 

و دقیقا سیگنال با دامنه و فرکانس مشابه اما در فاز مخالف را تولید می کند.

ازاینرو خروجی برابر صفر خواهد بود. در شکل زیر نمونه ای از عملکرد این نوع استراتژی آورده شده است.

این روش طبق مطالعات متعددی که صورت گرفته است بسیار موثر و کارآمد گزارش شده است و در حال حاضر بیشتر سمعک ها از این روش استفاده می کنند.

با وجود آنکه بیش تر از 90 درصد سمعک های موجود در دنیا از این روش استفاده می کنند چرا بعضی از سمعک ها در کنترل و مهار فیدبک (سوت) سمعک موثر تر عمل می کنند؟

جواب این سوال در زمان و دقت جستجو فرکانس فیدبک نهفته است.

اگر یک سمعک بتواند در زمان بسیار کوتاهی فرکانس فیدبک را شناسایی کند می تواند سریعا فاز مخالف آن را تولید کند و سبب حذف فیدبک شود.

اما اگر توانایی جستجو فرکانس فیدبک در آن سریع نباشد سمعک فیدبک می دهد.

حال اگر دقت جستجو فرکانس فیدبک و زمان یافتن آن سریع باشد حتی قادر است در کم شنوایی هایی بالا بدون وقوع فیدبک بهره مطلوب را بیمار بدهد.

پیشنهاد نویسنده: 

اگر سمعکی بتواند FBC دقیق و سریعی را فراهم کند می توان حتی در افت های شدید تا عمیق سمعک داخل گوشی تجویز کرد و در شرایط خاص سمعک های OPEN  و RIC را بدون آنکه فیدبک رخ دهد تجویز کرد.

 

جمع بندی 

آنچه در این مقاله بررسی کردیم، نشان می‌دهد که سیستم حذف فیدبک در سمعک‌های مدرن، چیزی فراتر از یک قابلیت جانبی است؛ این تکنولوژی در واقع نگهبان وضوح شنیداری شماست.

ما آموختیم که:

• هوشمندی در لحظه: چگونه الگوریتم‌های پیشرفته، مرز باریک بین صدای موسیقی و سوت فیدبک را تشخیص می‌دهند تا کیفیت صدا فدای سکوت نشود.

• تعامل با محیط: دیدیم که سیستم‌های دینامیک چگونه خود را با تغییرات آنی زندگی شما (مثل قرار دادن دست روی گوش یا پوشیدن کلاه) وفق می‌دهند.

• تأثیر بر زندگی: و در نهایت، درک کردیم که حذف فیدبک فقط حذف یک صدای آزاردهنده نیست، بلکه بازگرداندن اعتمادبه‌نفس برای حضور در جمع و برقراری ارتباطی بی‌نقص است.

امروزه دیگر لازم نیست نگران نزدیکی به اشیاء یا افراد باشید. با انتخاب سمعکی مجهز به سیستم‌های مدیریت فیدبک پیشرفته، شما فقط یک ابزار کمکی نمی‌خرید، بلکه آسایشی را تجربه می‌کنید که در آن "شنیدن" به همان اندازه طبیعی است که باید باشد.

 

سوالات متداول درباره سیستم حذف فیدبک سمعک

۱. چرا سمعک‌های قدیمی هنگام بغل کردن افراد یا نزدیک کردن تلفن سوت می‌زدند؟

این پدیده به دلیل "نشت صدا" رخ می‌دهد. وقتی شیئی به سمعک نزدیک می‌شود، صدای تقویت‌شده دوباره به میکروفون بازمی‌گردد و یک حلقه صوتی ایجاد می‌کند. در تکنولوژی‌های قدیمی، سیستم توانایی تشخیص سریع و خنثی‌سازی این حلقه را نداشت.

---

۲. ساده‌ترین روش برای حذف سوت سمعک چیست و چه معایبی دارد؟

ساده‌ترین راه، "کاهش بهره" یا کم کردن صدای سمعک در فرکانس‌های خاص است. عیب بزرگ این روش این است که همراه با حذف سوت، صدای گفتار هم ضعیف می‌شود و درک کلمات برای بیمار به‌شدت دشوار می‌گردد.

---

۳. تفاوت سیستم حذف فیدبک «استاتیک» و «آداپتیو» در چیست؟

در حالت استاتیک (ثابت)، تنظیمات حذف سوت همیشه روی یک فرکانس خاص قفل است؛ اما در حالت آداپتیو (پویا)، سمعک مانند یک رادار هوشمند دائماً محیط را جستجو کرده و به محض ایجاد سوت در هر فرکانسی، همان لحظه آن را مهار می‌کند.

---

۴. جابجایی فرکانسی (Frequency Shift) چگونه فیدبک را کنترل می‌کند؟

در این روش، سمعک فرکانسِ مسبب سوت را چند هرتز جابجا می‌کند تا از ایجاد حلقه صوتی جلوگیری کند. البته اگر این جابجایی زیاد باشد، صدای دریافتی توسط کاربر دچار اعوجاج شده و کیفیت طبیعی خود را از دست می‌دهد.

---

۵. پیشرفته‌ترین روش حذف فیدبک در سمعک‌های امروزی کدام است؟

روش FBC (Feedback Cancellation) یا حذف فیدبک فعال. در این تکنولوژی، سمعک موجی دقیقاً مشابه سوت اما در "فاز مخالف" تولید می‌کند. این دو موج همدیگر را خنثی کرده و نتیجه خروجی، سکوتِ مطلق در زمینه سوت است.

---

۶. چرا با وجود تکنولوژی مشابه، برخی سمعک‌ها بهتر از بقیه جلوی سوت را می‌گیرند؟

تفاوت اصلی در «سرعت و دقت» پردازشگر است. سمعک‌های برتر می‌توانند در کسری از ثانیه (حتی قبل از اینکه مغز انسان متوجه شود) سوت را شناسایی و خنثی کنند. هرچه پردازنده سریع‌تر باشد، احتمال شنیدن حتی یک لحظه صدای سوت کمتر می‌شود.

---

۷. آیا سیستم حذف فیدبک بر کیفیت موسیقی تأثیر می‌گذارد؟

در سیستم‌های هوشمند امروزی، الگوریتم‌ها به قدری دقیق هستند که می‌توانند تفاوت بین "نت‌های طولانی موسیقی" و "سوت فیدبک" را تشخیص دهند. این کار باعث می‌شود لذت شنیدن موسیقی بدون تداخل سیستم‌های حفاظتی حفظ شود.

---

۸. آیا با افت شنوایی شدید هم می‌توان از سمعک‌های ظریف (داخل گوشی یا RIC) استفاده کرد؟

بله؛ به لطف سیستم‌های FBC پیشرفته، امروزه می‌توان برای افرادی با افت شنوایی زیاد هم سمعک‌های ظریف و Open-fit تجویز کرد، بدون اینکه نگران سوت کشیدن مداوم سمعک به دلیل قدرت بالای آن باشیم.

---

۹. مفهوم SNR چیست و چرا در حذف فیدبک اهمیت دارد؟ SNR

به معنای "نسبت سیگنال به نویز" است. هدف یک سیستم حذف فیدبک خوب این است که سوت را حذف کند اما SNR را پایین نیاورد؛ یعنی صدای اصلی گفتار را نسبت به محیط شفاف و قوی نگه دارد.

---

۱۰. اگر سمعک من همچنان سوت می‌زند، مشکل از کجاست؟

اگر سمعک شما دارای سیستم حذف فیدبک است اما باز هم سوت می‌زند، ممکن است قالب سمعک به‌خوبی در گوش چفت نشده باشد یا تجمع جرم گوش باعث بازگشت صدا شده باشد. در این شرایط، بررسی توسط ادیولوژیست و تنظیم مجدد نرم‌افزاری ضروری است.

 

جهت مشاوره رايگان مي توانيد متخصصین کلینیک شنوایی نجوا تماس حاصل فرماييد.

02188343584

09109259377

02188828999

02188860666