سرگيجه - علل سرگیجه |درمان سرگیجه |ارتباط کم شنوایی و سرگیجه

سرگيجه

 در مقالات

سرگيجه

علل سرگيجه چيست؟

همواره سرگيجه به عنوان يه بيماري و اختلال بسيار ترسناك براي بيماران شناخته مي شود زيرا در كمترين زمان ممكن بيماران كاملا حس تعادل خود را از دست مي دهند، كنترل زمان و مكان بدن از دست مي رود، حالت تهوع  و ساير مشخصات سبب مي شود به عنوان بدترين تجربيات يك بيمار در ذهن او و اطرافيان وي نقش ببندد.

مهترين علائم بيمار در حالت سرگيجه بشرح زير است:

  1. عدم توانايي ايستادن بر روي پاها و حس عدم بالانس و تعادل
  2. احساس چرخش سر و محيط
  3. حالت تهوع
  4. عرق كردن بدن
  5. سياهي رفتن چشم
  6. احساس خالي شدن زير پاها

 

اما سرگيجه چيست و چگونه ايجاد مي شود؟

بسياري از بيماران زماني كه دچار سرگيجه مي شوند بر اين باورند كه مغز آنها دچار يك مشكل حاد شده است كه اين تفكر سبب مي شود بشدت ترس و استرس بر آنها غلبه مي كند و همين ترس مي تواند وضعيت آنها را بدتر مي كند.

سرگيجه مي تواند به چند علت ايجاد شود كه شايعترين آنها عبارتند از:

  • اختلال در سيستم گوش داخلي (هم قسمت حلزوني، هم قسمت تعادلي گوش)
  • اختلال در مغز و قسمت مخچه
  • اختلال در سيستم قلبي عروقي
  • اختلال در تنظيم قند خون

 

شايعترين علت سرگيجه، اختلالات سيستم گوش داخلي است كه در اين حالت به علت مشكلات عروقي، مصرف داروهاي با سميت گوش مثل چرك خشك كن ها و مشكلات ايمني بدن عملكرد حلزون يا سيستم تعادلي گوش (مجاري نيم دايره) به طور ناگهاني دچار مشكل مي شود كه در اين اختلال مي تواند يك گوش يا دو گوش را درگير كند. در اين حالت چون سيگنال هاي عصبي گوش به صورت ناگهاني دچار كاهش مي شود، مغز آن را به عنوان يك پيامد منفي در نظر مي گيرد و سبب مي شود سيستم هايي كه توسط مغز كنترل مي شوند به شدت دچار اختلال شوند. سيستم هايي كه توسط مغز كنترل مي شوند اعمال حركتي و تعادلي بدن، عملكرد قلب و سيستم گوارشي است كه در اين حالت مغز كنترلش بر اين اندام ها مختل مي شود و سبب مي شود فرد نتواند روي پاهاي خود با ايستد و باعث مي شود بيمار بشدت عرق كند و حالت تهوع داشته باشد.

 

در هنگام شروع سرگيجه بيمار بايد چه كاري انجام دهد؟

در اين مرحله لازم است بدون تلف كردن وقت به اورژانس مراجعه كند. سپس تا حد ممكن حالت دراز كش داشته باشد و چشم هاي خود را ببندد. در مراحل اوليه سرگيجه مي توان با تجويز داروهاي ضد التهاب و كورتن واكنش بدن به اختلال به وجود آمده را كاهش و حتي سركوب كرد. سپس با بهتر شدن وضعيت بيمار لازم است ارزيابي هاي اوليه همچون MRI (تصويربرداري مغز)، ازمايشات خون و غيره انجام شود تا احتمال اختلالات مغزي و قلبي و عروقي و قندخون كنار گذاشته شود.

حال زماني كه از علت سرگيجه مطمئن شديم لازم است جهت ارزيابي دقيق شنوايي و تعادل بيمار به متخصص شنوايي شناسي ارجاع داده شود. در اين مرحله لازم است تست هاي زير به دقت انجام شود:

  1. تست اديومتري يا همان نوار گوش
  2. تست تمپانومتري: جهت بررسي وضعيت گوش مياني و احتمال عفونت گوش
  3. تست ABR: جهت بررسي حلزون گوش و عصب گوش
  4. تست ECOGH: جهت بررسي وضعيت فشار حلزون گوش
  5. تست VNG: جهت بررسي سلامت راه هاي عصبي گوش و مخچه و راه هاي بينايي
  6. تست VHIT: جهت بررسي عملكرد مجاري نيم دايره (مجاري نيم دايره مسئول حركات پرخشي بدن است)
  7. تست VEMP: جهت بررسي عملكرد اتريكول و ساكول (اتريكول و ساكول مسئول حركات افقي و عمودي بدن است)

 

به شكل زير توجه كنيد:

سرگيجه

همانطور كه ديده مي شود در كنار حلزون گوش چندين ارگان ديگر وجود دارد كه اسم آنها مجاري نيم دايره است. متاسفانه به علت آموزش هاي بسيار ضعيف در مدارس و جامعه عمده مردم از وجود چنين ارگاني و وظيفه آن بي اطلاع هستند و بر اين باور هستند كه گوش تنها وظيفه شنيدن را برعهده دارد و نمي دانند وظيفه حفظ تعادل بدن را نيز بر عهده دارند.

 

بعد از اينكه دقيقا مشخص شد كدام ارگان دچار مشكل شده است مرحله بعد انجام تمرينات درماني است.

در سرگيجه هايي كه به علت گوش است معمولا با حركت سر يا بدن علائم  سرگيجه ظاهر مي شود.

وضعیت های معمول که باعث ایجاد سرگیجه می شود:

  • چرخش در تختخواب
  • دراز کشیدن
  • خم کردن سر
  • بالا نگاه کردن

دیگر شکایات بیماران شامل:

  • عدم تعادل(ساعت ها یا روزها بعد از اتمام سرگیجه)
  • سبکی سر
  • احساس شناور بودن

 

همانطور كه گفته شد حركات سرگيجه گوش با حركات سر ايجاد مي شود و بيماري كه مسئول اين نوع سرگيجه است به اسم سرگيجه وضعيتي خوش خوشيم يا همان BPPV شناخته مي شود.

در اين بيماري مجاري نيم دياره تحت تاثير قرار مي گيرند و شروع بيماري با كنده شدن و جدا شدن يك سري سنگ هاي ريز است كه وارد اين مجاري نيم دايره مي شود. در اين حالت زماني كه فرد سرش را به يك سمت بچرخاند اين سنگ ها به سمت مقابل حركت مي كنند و سبب مي شود پيام عصبي اشتباه به مغز ارسال شود زيرا چشم ها و گردن مثلا پيامي را به مغز ارسال مي كنند كه سر به سمت راست حركت كرده است اما گوش ها پيامي را ارسال مي كنند كه سر به سمت چپ حركت كرده است. اين عدم همخواني اطلاعات در مغز به عنوان به پيام اشتباه تفسير مي شود و سبب مي شود بلافاصله سرگيجه و علائم همراه آن در بيمار ظاهر شود.

در هر گوش ۳ عدد مجاري نيم دايره وجود دارد:

  • مجاري نيم دايره افقي
  • مجاري نيم دايرجلويي
  • مجاري نيم دايره عقبي

به كمك تست هاي كه متخصص شنوايي شناس انجام مي دهد مي توان دقيقا تشخيص داد كدام گوش و كدام مجاري نيم دايره  درگير شده است سپس طبق محل دقيق ضايعه تمرين مورد نياز بر روس سر بيمار انجام مي شود و اين تمرينات به همراه بيمار آموزش داده مي شود كه در منزل هم اين تمرينات انجام شود.

طبق آمار درگير شدن مجاري نيم دايره به شرح زير است:

  • مجاري نيم دايره افقي : حدود ۱۴ درصد
  • مجاري نيم دايرجلويي: حدود ۳ درصد
  • مجاري نيم دايره عقبي : حدود ۸۳ درصد

 

اگر هر يك از مجاري زير درگير شود بيمار علائم متفاوتي را بيان مي كند مثلا در

  • مجراي لترال: بيمار مي گويد هنگام غلط زدن در خواب دچار سرگيجه مي شوم
  • مجراي عقبي: بيمار مي گويد زماني كه سرم را به سمت عقب خم مي كنم (مثلا خوابيدن در تخت خواب يا بلز كردن كلبين كابينت ) دچار سرگيجه مي شوم
  • مجرايي جلويي: بيمار مي گويد زماني كه سرم را به جلو خم مي كنم دچار سرگيجه مي شوم

حال متخصص شنوايي شناسي طبق مجراي درگير تمرين لازم را انجام مي دهد.

مثلا اگر مجراي افقي درگير شود:

در بیماران با درگیری مجراي افقی از مانور Roll استفاده کنیم. گاهي به اين نوع تمرين درماني، تمرين باربيكيو (سيخ كباب) گفته مي شود.

نحوه انجام اين مانور درماني بشرح زير است، لازم است دقيقا طبق مراح زير تمرين را انجام دهيد در غير اين صورت بهبودي حاصل نمي شود:

 

  1. بیمار به حالت طاق باز قرار می گیرد و سر با زاویه ۲۰ درجه به سمت بالا قرار می گیرد.
  2. سپس سر به سرعت به یک طرف می چرخد و تا ۱ دقیقه در همین حالت می ماند.
  3. سپس به سرعت به طرف مخالف می چرخد و بدن بايد به حالت خوابيدن روي شكم قرار بگيرد و حدود ۱ دقيقه در اين حالت بمانيد.
  4. حال در مرحله ۴ دوباره سر به سمت مخالف چرانده مي شود و حدود ۱ دقيقه در اين حالت بمانيد
  5. در مرحله ۵ حالت و پوزيشن سر بايد همچون مرحله ۴ باشد ولي بايد بدن چرخانده شود و بر روي شانه هاي خود بخوابيد.
  6. در مرحله اخر به آرامي بر روي كمر خود بلند شويد و سر خود را صاف كنيد.

 

در شكل زير نحوه انجام اين ۶ مرحله شرح داده شده است.

 

 

 

 

لازم است بعد از تمرين چندين نكته به دقت توجه شود:

  1. از انجام حركات سريع و نگهاني بشدت جلوگيري كنيد
  2. به خاطر محدود كردن حركت سر بايد از كولار (وسيله ايي براي فيكس گردن گردن كه در داروخانه ها وجود دارد) استفاده كنيد.

  1. تا ۲ روز به طور كامل طاق باز نخوابيد و زير سر خود ۲ الي ۳ بالشت قرار دهيد تا سر شما در حالت بالا قرار گيرد و يك زاويه ۳۰ درجه تشكيل دهد.
  2. اگر احساس كرديد دوباره سرگيجه داريد طبق الگوي زير تمرين را يك الي ۲ بار ديگر انجام دهيد. معمولا با درمان اول بيش از ۹۰ درصد بيماران بهبود پيدا مي كنند و با انجام تمرين ۲ و سوم كاملا مشكل حل مي شود.

 

حال اگر مجراي جلويي و عقبي شما تحت تاثير قرار گرفته است لازم است مقاله زير به دقت مرور شود.

سرگیجه BPPV و مانور های تشخیصی آن

نوشته های اخیر

یک نظر بدهید

نوشتن را شروع کنید و اینتر را بزنید

تماس با نجوا10 راه براي تشخيص زودهنگام کم شنوايي در نوزادان و کودکان